Cuộc tranh luận Gerrard - Rooney: Vì sao 'Thế hệ Vàng' tuyển Anh thất bại?

Bóng đá Anh từng nuôi hy vọng rất lớn vào giữa những năm 2000. Khi ấy, họ sở hữu một tập thể được truyền thông gọi là “Thế hệ Vàng” – đội hình quy tụ hàng loạt ngôi sao đang ở đỉnh cao phong độ, từ tuyến giữa với Steven Gerrard, Frank Lampard, Paul Scholes, David Beckham đến hàng công có Wayne Rooney và Michael Owen, phía sau là hàng thủ chắc chắn gồm Rio Ferdinand, John Terry, Sol Campbell và Ashley Cole.

Thế nhưng, thứ họ để lại sau cùng chỉ là nỗi tiếc nuối với những lần dừng bước quen thuộc ở tứ kết, nhiều khi là trên chấm luân lưu đầy nghiệt ngã.

Rất nhiều năm sau khi tất cả đã giải nghệ, câu hỏi “vì sao” vẫn chưa bao giờ nguôi. Gần đây, nó lại bùng lên thành một cuộc tranh luận công khai, bắt nguồn từ những phát biểu thẳng thắn đến gai góc của Steven Gerrard.

Gerrard, Rooney, Ferdinand - những cầu thủ trong thế hệ Vàng của bóng đá Anh những năm 2000.

Góc nhìn của Gerrard: Một tập thể của “những kẻ thua cuộc ích kỷ”

Trong cuộc trò chuyện trên podcast Rio Ferdinand Presents, Steven Gerrard không ngần ngại đưa ra nhận xét gây sốc về thế hệ của mình. “Chúng tôi đều là những kẻ thua cuộc ích kỷ,” cựu đội trưởng Liverpool nói. Theo Gerrard, gốc rễ của thất bại không nằm ở năng lực hay chiến thuật, mà ở văn hóa ngột ngạt bên trong phòng thay đồ.

Ông cho rằng sự ganh đua ở cấp câu lạc bộ đã dựng lên một bức tường vô hình, ngăn các cầu thủ thực sự gắn kết. “Bây giờ xem truyền hình, tôi thấy Jamie Carragher ngồi cạnh Paul Scholes và họ trông như bạn thân 20 năm vậy,” Gerrard phân tích. “Có lẽ bây giờ tôi còn thân với anh (Ferdinand) hơn cả 15 năm chúng ta cùng chơi cho tuyển Anh.”

Sau đó, ông đặt ra một câu hỏi rất trực diện: “Vậy tại sao chúng tôi không thể kết nối với nhau khi mới 20, 21, 22, 23 tuổi? Là vì cái tôi? Hay vì sự đối địch?”

Với Gerrard, câu trả lời khá rõ ràng. “Chúng tôi không thân thiện, không có sự kết nối nào cả. Chúng tôi không phải một đội. Chưa bao giờ chúng tôi thực sự trở thành một tập thể mạnh và đoàn kết.”

Sự thiếu gắn kết ấy còn khiến chính Gerrard có trải nghiệm cá nhân rất nặng nề. Ông mô tả những đợt tập trung đội tuyển như những ngày tháng cô đơn và buồn tẻ, khi các cầu thủ chỉ nói chuyện trong 90 phút tập luyện rồi lại quay về thế giới riêng. “Tôi ghét điều đó. Tôi không hề thích... Tôi không cảm thấy mình là một phần của đội,” ông thừa nhận.

Lời thú nhận ấy phác họa một bức tranh ảm đạm về một tập thể gồm toàn cá nhân xuất sắc nhưng lại xa lạ với nhau.

Rooney phản bác: “Chúng tôi đã làm việc chăm chỉ”

Quan điểm của Gerrard, dù nhận được không ít sự đồng tình, vẫn vấp phải phản ứng từ một biểu tượng khác của “Thế hệ Vàng” là Wayne Rooney. Trên chương trình riêng The Wayne Rooney Show, cựu tiền đạo Man Utd đưa ra cách nhìn mềm hơn và có phần cảm thông hơn với các đồng đội cũ.

“Dĩ nhiên, chúng tôi không giành được danh hiệu nào cả,” Rooney thừa nhận thất bại chung. “Nhưng tôi sẽ không mô tả thất bại theo cách của Gerrard.

Tôi hiểu ý anh ấy, nhưng tôi không nghĩ những cầu thủ Anh sau này có thái độ tốt hơn. Cách nói đó thiếu tôn trọng chúng tôi, vì cả đội đã làm việc rất chăm chỉ, chúng tôi đã cố gắng.”

Rooney không phủ nhận sự tồn tại của những nhóm cầu thủ theo màu áo câu lạc bộ. Ông thẳng thắn thừa nhận có thể thấy rõ nhóm cầu thủ Man Utd như Beckham, Neville, Scholes khó thân thiết với nhóm Liverpool.

Tuy vậy, điểm khác biệt quan trọng trong lập luận của Rooney là ông không tin sự chia rẽ ngoài sân cỏ đã ảnh hưởng đến tinh thần thi đấu.

“Có một điều chắc chắn là ai cũng nỗ lực vì nhau,” Rooney nhấn mạnh. “Tôi không nghĩ đó là vấn đề. Chúng tôi chỉ là không thể đi đến đích cuối cùng. Tôi hoàn toàn không thấy có vấn đề gì về sự cố gắng cả.”

Với Rooney, thất bại của “Thế hệ Vàng” đơn giản là “mọi thứ đã không thành”. Ông thừa nhận họ có thể làm tốt hơn, nhưng không thể, thay vì quy trách nhiệm cho một văn hóa độc hại như cách Gerrard mô tả.

Rooney không đồng tình với cách Gerrard lý giải thất bại của tuyển Anh những năm 2000.

Sự thật nằm ở đâu?

Cuộc tranh luận giữa hai huyền thoại cho thấy việc lý giải thất bại của một tập thể chưa bao giờ đơn giản. Có lẽ sự thật nằm ở khoảng giữa hai luồng ý kiến. Cả hai đều thừa nhận sự tồn tại của các nhóm cầu thủ theo câu lạc bộ, điều khó tránh trong kỷ nguyên Ngoại hạng Anh, khi sự đối đầu giữa Man Utd, Liverpool, Arsenal và Chelsea là tâm điểm của bóng đá Anh.

Gerrard tin rằng sự chia rẽ ấy là “căn bệnh” bào mòn tinh thần đồng đội. Rooney lại xem đó chỉ là một “triệu chứng” của thời đại, và nó không ngăn các cầu thủ chiến đấu hết mình khi khoác áo đội tuyển.

Dù vậy, cuộc tranh luận này có thể đã bỏ qua những yếu tố quan trọng khác. Vai trò của các HLV như Sven-Goran Eriksson hay Steve McClaren ở đâu trong thất bại ấy?

Liệu họ có đủ khả năng hàn gắn những cái tôi lớn và xây dựng một hệ thống chiến thuật đủ linh hoạt để dung hòa các ngôi sao? Bài toán kinh điển về việc làm sao để Gerrard và Lampard cùng tỏa sáng ở hàng tiền vệ cũng cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở thái độ cầu thủ. Góc nhìn về sự thay đổi của bóng đá Anh trong nhiều thập kỷ qua cũng được nhắc lại qua dấu ấn 30 năm lột xác của bóng đá Anh.

Bên cạnh đó, chính cái mác “Thế hệ Vàng” do truyền thông tạo ra đã đặt lên vai các cầu thủ áp lực rất lớn, khiến mỗi lần thất bại càng trở nên nặng nề hơn.

Cuộc đối thoại giữa Gerrard và Rooney không nên được nhìn như một màn công kích cá nhân, mà là nỗ lực mổ xẻ một trong những giai đoạn vừa đáng nhớ vừa đáng tiếc nhất của bóng đá Anh.

Nó cũng cho thấy sự tương phản rõ rệt với đội tuyển Anh hiện tại dưới thời Thomas Tuchel, một tập thể có thể không sở hữu nhiều siêu sao tầm cỡ như trước, nhưng lại được xây dựng trên nền tảng đoàn kết và gạt bỏ hiềm khích câu lạc bộ - bài học đắt giá được rút ra từ chính thất bại của “Thế hệ Vàng”. Trong bối cảnh đó, những câu chuyện về người kế nhiệm Steven Gerrard hay thái độ tách biệt đồng đội cũng khiến vấn đề gắn kết trong bóng đá hiện đại trở nên đáng suy ngẫm hơn.

•