Mối liên hệ xứ Basque của Arsenal mở ra cuộc trở lại đầy hấp dẫn ở Champions League

Mikel Arteta luôn coi trọng những lời khẳng định tích cực, và một điều ông nhắc đi nhắc lại trong mùa giải này đã dần trở thành sự thật. Trước trận mở màn Champions League vào thứ Ba gặp Athletic Bilbao, HLV Arsenal liên tục nói với cầu thủ và nhân viên về kiểu mưa rất đặc trưng ở xứ Basque: chỉ là mưa phùn nhẹ, nhưng vài phút sau thôi là bạn có thể ướt sũng hoàn toàn.

Các nhân viên và CĐV Arsenal hẳn đã cảm nhận rất rõ điều đó khi cơn mưa đổ xuống chào đón họ lúc đặt chân tới Bilbao vào chiều thứ Hai. Với Arteta, có lẽ ông là một trong số ít người của CLB thực sự thấy vui vì điều ấy. Đây là nhà.

"Đây là một trong những điểm đến tuyệt vời nhất," Arteta nói đầy phấn khởi sau chiến thắng 3-0 trước Nottingham Forest cuối tuần qua. "Đó là nơi tôi sinh ra, tôi nghĩ các bạn sẽ thích nó."

Nhìn từ góc độ của Arteta, đây cũng có thể là điểm khởi đầu lý tưởng cho hành trình Champions League của Arsenal, nơi họ hướng tới mục tiêu cuối cùng là mang chiếc cúp danh giá về London. Một chủ đề được nhắc đến nhiều trước giải là liệu sau chức vô địch của Paris Saint-Germain mùa trước, Arsenal có phải là CLB lớn nhất chưa từng đăng quang ở đấu trường này hay không. Trong bối cảnh đó, Arsenal bước vào mùa giải ‘bây giờ hoặc không bao giờ’ dưới thời Arteta là cách nhiều người nhìn nhận áp lực hiện tại của họ.

"Chúng tôi chưa giành được nó," Arteta nói, "nhưng đó là cơ hội. Mọi quyết định đều phải hướng tới mục tiêu đó."

Mọi con đường lúc này đều dẫn về đây, tới một sân vận động sẽ đón phần lớn gia đình Arteta. Họ đều sẽ có mặt để theo dõi trận đấu.

Chỉ có điều, đây không hoàn toàn là nhà, bởi Arteta thực ra sinh ra ở San Sebastian gần đó và lớn lên với tư cách là CĐV của Real Sociedad - đối thủ địa phương đầy duyên nợ của Athletic. Mối liên hệ ấy vẫn còn rất sâu đậm.

Rất nhiều điều đã được nhắc tới hôm thứ Bảy về việc Arsenal tái hiện bộ ba tiền vệ của Real Sociedad hồi tháng 9/2020 gồm Mikel Merino, Martin Odegaard và Martin Zubimendi, cùng mối quan hệ bền chặt của Arteta với CLB ở San Sebastian được xem là chìa khóa giúp hoàn tất thương vụ Zubimendi. Cũng có thủ môn dự bị Kepa Arrizabalaga, người từng khoác áo Athletic. Arsenal vì thế có lẽ là đội bóng mang đậm dấu ấn Basque nhất châu Âu ngoài khu vực này, và Arsenal chiêu mộ Zubimendi từ Real Sociedad với giá 60 triệu bảng là một ví dụ rõ ràng cho mối liên hệ ấy.

Vì vậy, các cầu thủ Arsenal chắc chắn cũng hiểu khá rõ bối cảnh chính trị bóng đá ở đây. Athletic có thể được xem là những chiến binh underdog tiêu biểu của bóng đá châu Âu nhờ chính sách chỉ ký hợp đồng với cầu thủ có liên hệ với vùng, nhưng chính điều đó lại khiến họ bị nhìn như mặt đối lập ở phần còn lại của xứ Basque. Họ là "kẻ xấu lớn" của khu vực.

Cách tuyển quân khép kín của Athletic cũng khiến họ nổi tiếng vì luôn tìm cách lôi kéo nhân tài từ các đối thủ địa phương. Nico Williams, cái tên mới nhất của họ và cũng là người sẽ vắng mặt đáng tiếc trong lần trở lại Champions League đầu tiên của Athletic kể từ mùa 2014-15, thực ra trưởng thành từ lò Osasuna. Real Sociedad từng chịu tổn thất từ chính sách của Athletic đến mức họ phải từ bỏ quy định chỉ dùng cầu thủ Basque vào những năm 1980 và bắt đầu ký hợp đồng với cầu thủ nước ngoài. Từ đó mới có mối liên hệ của Odegaard với vùng đất này.

Một trong những cầu thủ mà Athletic từng rất muốn có là Arteta thời niên thiếu, khi ông còn ở Antiguoko, đội bóng vệ tinh của Real Sociedad. Tiền vệ trẻ khi ấy đã từ chối vì giấc mơ của mình là được chơi cho đội bóng tuổi thơ. Nhưng thực tế sau đó đã thay đổi. Barcelona cũng muốn có ông, và Arteta không thể từ chối học viện trẻ danh giá nhất châu Âu.

Rốt cuộc, ông chơi cho Real Sociedad nửa mùa giải 2004-05 trước khi bắt đầu mối duyên dài lâu với bóng đá Anh bằng việc chuyển sang Everton ở kỳ chuyển nhượng tháng Giêng. Sự ra đi ấy một phần xuất phát từ những vấn đề nội bộ của CLB Basque khi đó, nhưng Arteta vẫn kịp nếm trải đôi chút không khí của những toan tính trên sân cỏ nơi đây. Ông từng vào sân thay người trong một phút ở chiến thắng derby 3-2 của Real Sociedad mùa đó, nhưng đó là trên sân nhà.

"Tôi chưa từng được chơi ở đây," Arteta tiếc nuối nói về sân San Mames cũ, trước khi gọi phiên bản mới là một "sân vận động tuyệt đẹp".

David Raya, người Tây Ban Nha và cũng dành phần lớn sự nghiệp ở Anh, thì nói thêm rằng "đây là một trong những sân vận động tôi luôn muốn được thi đấu".

Arteta nhắc rằng "đã 20 năm kể từ lần cuối tôi ở đây trong một bối cảnh chuyên nghiệp", nhưng trong quãng thời gian ấy, quê hương ông đã trở thành một nguồn cung nhân tài mới cho bóng đá thế giới.

Người ta thường nói về sự huyền bí của vùng đất này, như thể ở đây có một thứ ma thuật nào đó. Nhưng thực ra, mọi thứ lại khá giản dị và diễn ra mỗi ngày.

Văn hóa bóng đá ở đây luôn rất sâu, và điều đó còn được củng cố bởi sự phổ biến của những sân bóng nhỏ ở Tây Ban Nha - nơi phần lớn các trận đấu trong nước được tổ chức. Từ năm lên năm, trẻ em đã bắt đầu hình thành tư duy kỹ thuật và nhận thức không gian về bóng đá rõ hơn.

Raya xem Merino là ví dụ điển hình cho điều đó. "Anh ấy có thể chơi ở rất nhiều vị trí khác nhau," thủ môn nói về tiền vệ này, nhờ vào sự thông minh trong cách tiếp cận trận đấu, giúp anh ấy "biết trong mỗi tình huống cần điều gì".

Từ đó, nhu cầu thực tế cũng thúc đẩy sự đổi mới, khi các CLB Basque buộc phải thích nghi với những thay đổi kinh tế mới.

Từng có thời họ cùng nhau giành những danh hiệu lớn, với Athletic và Real Sociedad mỗi đội đều có hai chức vô địch Tây Ban Nha liên tiếp trong giai đoạn 1980-1984. Còn bây giờ, việc trở lại Champions League đã là niềm vui lớn. Những thể chế mang đậm bản sắc khu vực khó có thể giữ được sức mạnh như vậy trong thời đại của các siêu CLB toàn cầu. Arsenal là một trong số đó, và Arsenal nỗ lực hết sức để viết nên lịch sử của riêng mình cũng là cách họ đang theo đuổi tham vọng ấy.

Tuy nhiên, chính những thách thức đó lại buộc các HLV trong khu vực phải suy nghĩ sáng tạo hơn, trong khi mạng lưới các CLB gắn kết chặt chẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ. Nhờ vậy, Arteta trở thành một trong những gương mặt nổi bật nhất của một thế hệ HLV Basque rất ấn tượng.

Giờ đây, ông hy vọng sự quen thuộc với vùng đất này sẽ mang lại kết quả trọn vẹn, và bản sắc Basque ấy có thể giúp Arsenal cuối cùng chạm tay vào Champions League. "Đó là lịch sử của CLB," ông nói về việc chưa từng vô địch. "Chúng tôi muốn thay đổi nó."

Đó là một lời khẳng định tích cực nữa. Arteta sẽ nói rằng không có nơi nào tốt hơn để bắt đầu.