Tại sao Arsenal và Man City đang khôi phục lối đá bóng dài

Trong nhiều năm, bóng dài thường được xem là dấu hiệu của những đội bóng yếu thế hơn.

Thế nhưng, các bản hợp đồng gần đây như Noni Madueke và Viktor Gyokeres của Arsenal, cùng bộ đôi Gianluigi Donnarumma và Erling Haaland của Manchester City, lại cho thấy hai đội đang hướng đến một cách chơi trực diện hơn.

Cùng với những quả phát bóng từ khung thành, cả hai đều chủ động đẩy nhịp tấn công lên nhanh hơn, thông qua chuyền đất hoặc rê bóng.

Trong bài phân tích này, chúng ta sẽ tìm hiểu phong cách trực diện mới của Man City và Arsenal, đồng thời xem họ đang sử dụng bóng dài và các đường chuyền nhanh như thế nào.

Phong cách của Pep Guardiola, dù luôn biến đổi, vẫn có ảnh hưởng lớn đến cách nhiều đội bóng vận hành.

Chiến lược gia người Tây Ban Nha luôn thích nghi với từng giải đấu ông dẫn dắt, nhưng nền tảng trong sự nghiệp của ông vẫn là chuyền ngắn và sự tham gia nhiều của thủ môn.

Mục tiêu là giảm rủi ro mất bóng và thu hẹp khoảng không mà cầu thủ phải bao quát để giành lại quyền kiểm soát.

Điều đó hoàn toàn hợp lý, và hầu hết các đội bóng hàng đầu đều muốn học theo.

Vì vậy, tỷ lệ thủ môn thực hiện các đường chuyền dài đã giảm dần kể từ mùa 2018-19 - cho đến mùa giải này.

Nguyên nhân nằm ở pressing cao, cùng với việc các đội bóng phối hợp pressing ngày càng phổ biến và hiệu quả hơn.

Sự chú trọng nhiều hơn vào kế hoạch pressing của tập thể - cộng thêm việc chiêu mộ những cầu thủ có nền tảng thể chất tốt hơn để thực hiện nó - đã tạo ra một môi trường rất khác so với một thập kỷ trước.

Những yếu tố này được ưu tiên vì một hệ thống pressing cao hiệu quả sẽ buộc đối thủ phải đá dài, thường đi ngược lại ý đồ ban đầu của họ và làm tăng nguy cơ mất bóng.

Nó cũng khiến đối phương dễ mắc sai lầm hơn, từ đó mở ra các cơ hội ghi bàn ở gần khung thành.

Chuyền ngắn trong khâu triển khai bóng giúp giữ quyền kiểm soát tốt hơn so với đá dài. Nhưng hiện tại, các đội bóng đều sở hữu những vận động viên có nền tảng thể chất rất tốt, được rèn luyện bài bản trong pressing, nên rủi ro khi triển khai từ tuyến dưới đã bắt đầu lớn hơn lợi ích.

Theo Opta, bảy đội có tỷ lệ chuyền ngắn cao nhất mùa trước đều mắc hơn 30 sai lầm dẫn đến cú sút của đối phương.

Ngược lại, trong số tám đội có tỷ lệ chuyền dài cao nhất, chỉ có Ipswich mắc hơn 30 sai lầm dẫn đến cú sút.

Cách Arsenal sử dụng David Raya là một ví dụ rất đáng chú ý. Với một đội kiểm soát bóng nhiều như vậy, thật bất ngờ khi 42,1% số đường chuyền của Raya mùa trước là chuyền dài.

Phong cách chi tiết của Arteta thể hiện rõ qua cách Raya thực hiện những đường bóng này.

Từ các tình huống phát bóng, Raya thường nhắm vào hành lang phải. Mùa trước, Kai Havertz thường là người di chuyển từ vị trí trung phong ra khu vực đó để đón bóng.

Bằng cách đá dài, Arteta giảm bớt rủi ro khi triển khai từ phía sau trước lối pressing hiệu quả của đối thủ. Đồng thời, ông cũng tận dụng được điểm mạnh của từng cá nhân, khi khả năng chuyền bóng của Raya hướng đến một tiền đạo cao lớn và giữ bóng tốt như Havertz.

Việc nhắm vào khu vực biên khi phát bóng cũng giúp giảm nguy cơ bị hở trung lộ nếu thất bại trong pha tranh chấp đầu tiên.

Khi bóng được đưa ra biên, nếu tình huống không thành công thì nhiều khả năng sẽ thành ném biên.

Là một đội pressing mạnh, Arsenal vẫn tạo ra thế trận thuận lợi ở đây, gây sức ép lên đối thủ trong các pha ném biên và giành lãnh thổ ở phần sân cao.

Manchester City cũng ngày càng sử dụng nhiều hơn những đường chuyền dài từ khung thành.

Khác với Arsenal, các quả phát bóng dài của City thường mang ý đồ tấn công rõ ràng hơn là chỉ để giành lãnh thổ.

Hãy lấy ví dụ từ trận đấu gần đây với Spurs.

Spurs dâng cao và kèm người rất sát khi Man City cố gắng triển khai bóng. Từ một quả phát bóng, City kéo một số cầu thủ của mình về phía bóng, dụ Spurs tiến gần hơn về khung thành đội nhà.

Họ cũng đẩy Haaland lên cao, tạo khoảng cách lớn giữa anh và phần còn lại của đội. Cầu thủ đứng trong khoảng trống giữa Haaland và các đồng đội là Omar Marmoush.

Ý đồ ở đây là cô lập Haaland cùng người theo kèm anh. Bằng cách đá dài, City không phải cố gắng thoát pressing qua khu vực đông người, nhất là khi không có Ederson trong khung gỗ.

Nhờ vậy, họ giảm được nguy cơ thủng lưới, vô hiệu hóa điểm mạnh của Spurs và tăng khả năng giữ bóng bằng cách để Haaland tranh chấp trong một tình huống một chọi một.

City cũng tăng cơ hội thu hồi bóng hai và ghi bàn nhờ vị trí của Marmoush, cho phép anh lao lên đón những pha bóng bật ra từ Haaland hoặc bất kỳ tình huống bóng rơi ngắn nào.

Đó là một pha phối hợp được tập luyện kỹ lưỡng và kết thúc bằng cú sút chệch cột dọc của Marmoush.

Trong vài mùa gần đây, City và Arsenal đã chơi theo những cách khá giống nhau - kiểm soát bóng phần lớn thời gian, ghim đối thủ và giành lại bóng nhanh nhờ pressing.

Chất lượng của cả hai đội giúp họ thắng phần lớn các trận khi nắm quyền kiểm soát, nhưng việc bổ sung khả năng tăng tốc và tấn công nhanh khi hàng thủ đối phương rối loạn lại mang đến cho họ một lớp phương án mới.

Sau chiến thắng trước Wolves mùa này, phát biểu của Guardiola rất đáng chú ý về sự thay đổi trong phong cách của ông: "[Phản công nhanh] là vũ khí mà chúng tôi muốn sử dụng mùa này - khi giành được bóng, hãy tấn công nhanh hơn có lẽ so với trước đây.

"Tôi muốn tấn công nhanh khi đối phương pressing cao và chúng tôi vượt qua được lớp pressing đầu tiên, nhưng sau đó tôi thích chuyền bóng cả ngàn, cả triệu lần, thật nhàm chán. Tôi yêu điều đó!"

Và điều đó đã xuất hiện ở bàn thắng của Tijjani Reijnders. Khi City giành lại bóng quanh vạch giữa sân, chỉ mất sáu giây trước khi tiền vệ người Hà Lan đưa bóng vào lưới.

Khi thời cơ đến, Arsenal cũng được trao quyền để chơi trực diện hơn ở mùa giải này.

Những cái tên như Madueke và Gyokeres nổi bật nhờ khả năng di chuyển quãng đường dài, trong khi cách chuyền bóng của Martin Zubimendi và Martin Odegaard cho thấy Arteta đang xây dựng nền tảng cho những phẩm chất đó.

Chơi trực diện hơn có thể khiến đội bóng mất bóng nhiều hơn, nhưng bằng cách làm trận đấu trở nên hỗn loạn hơn một chút, Arsenal vẫn giữ được lợi thế.

Hàng thủ của Arsenal rất mạnh trong các tình huống một đấu một, và khi đối thủ dâng lên tấn công, khoảng trống sẽ mở ra cho các tiền vệ và tiền đạo của họ - điều sẽ không xảy ra nếu đối phương lùi sâu phòng ngự.

Trong cả hai trận gặp Nottingham Forest và Manchester United, tốc độ đưa bóng lên phía trên của Arsenal tăng lên rõ rệt so với những lần đối đầu tương tự ở mùa trước.

Ở vòng mở màn, Arsenal là đội chơi trực diện đứng thứ hai, chỉ sau Crystal Palace.

Trận gặp Liverpool không phản ánh xu hướng này, nhưng phân tích trận đấu sẽ giúp đặt dữ liệu vào đúng bối cảnh.

Arsenal đã bố trí lối chơi thiên về phòng ngự trước đối thủ. Họ muốn làm chậm nhịp độ tại Anfield, trong khi hệ thống tổ chức chặt chẽ của Liverpool không tạo ra điều kiện lý tưởng để Arsenal phản công.

Arsenal có lẽ cũng không muốn biến trận đấu thành một cuộc đua qua lại, bởi khả năng phản công của Liverpool cũng rất đáng gờm.

Điều đó cho thấy dù tốc độ chơi của Arsenal đã tăng lên có chủ đích ở một số thời điểm, đây vẫn là công cụ được dùng trong những trận đấu cụ thể chứ không phải lúc nào cũng áp dụng.

Arteta dường như đang hướng đến việc xây dựng một đội hình có thể thắng theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào đối thủ.

Cả Arsenal lẫn City đều là những đội bóng thống trị thế trận và chơi bóng rất phức tạp. Khi các đối thủ ngày càng mạnh hơn qua từng mùa, những HLV xuất sắc nhất là những người luôn đi trước các xu hướng chiến thuật.

Không thể chỉ dựa vào một hệ thống đã hiệu quả trong nhiều mùa giải. Những lợi thế chiến thuật mới phải được tìm ra, thường là để đối phó với các sơ đồ đang thịnh hành.

Với ảnh hưởng ngày càng lớn của pressing và low block ở Ngoại hạng Anh, một cách tiếp cận trực diện hơn để tận dụng các pha chuyển trạng thái có thể giúp City và Arsenal biến những trận hòa thành chiến thắng trong mùa này.

Việc ưu tiên phương án an toàn hơn gần khung thành nhà, dưới dạng một thủ môn cản phá xuất sắc như Donnarumma, cùng với lối triển khai ít rủi ro hơn, cũng cho thấy quan điểm đang thay đổi của các HLV hàng đầu về rủi ro trong bóng đá.

Trong bối cảnh đó, có thể thấy Manchester City đã thích nghi để chơi theo thế mạnh của họ, trong khi Arsenal cũng đang cho thấy sự linh hoạt rõ rệt ở nhiều thời điểm.

Sự thay đổi này càng đáng chú ý khi nhìn vào cách nghệ thuật câu giờ của Arsenal từng khiến đối thủ rất khó chịu, cho thấy họ luôn biết cách điều chỉnh nhịp độ theo diễn biến trận đấu.

Điều đó cũng góp phần lý giải vì sao thành tích đối đầu giữa Brentford và Arsenal lại đang nghiêng về phía Pháo thủ trong những cuộc chạm trán gần đây.