Vì sao bảng điểm Ngoại hạng Anh mùa này chật chội hiếm thấy?

Việc các HLV Ngoại hạng Anh tỏ ra không bận tâm đến bảng xếp hạng từ lâu đã trở thành điều quen thuộc. Sau thất bại trước Aston Villa, Pep Guardiola vẫn nói rằng ông và ban huấn luyện chỉ hướng đến trận đấu kế tiếp. “Công việc của chúng tôi không phải là nhìn bảng điểm”, chiến lược gia người Tây Ban Nha nhấn mạnh.

Dĩ nhiên, đó là cách nói nhằm giảm bớt áp lực, bởi thực tế đội bóng nào cũng dõi theo vị trí của mình theo từng tuần. Nhưng ở mùa giải này, các HLV có thêm lý do để không quá ám ảnh với bảng điểm. Sau 11 vòng, cục diện trở nên khó lường và chưa phản ánh đầy đủ sức mạnh cũng như mức độ cạnh tranh của giải đấu.

Khoảng cách giữa các nhóm CLB Ngoại hạng Anh ngày càng thu hẹp.

Khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và phần còn lại vẫn hiện hữu, khi Arsenal đang hơn đội bám sau bốn điểm. Ở cuối bảng, Wolverhampton bị bỏ lại với khoảng cách bảy điểm so với nhóm phía trên, mức chênh lớn nhất của một đội đứng chót so với nhóm an toàn kể từ khi Ngoại hạng Anh rút xuống 20 đội. Tuy vậy, khu vực giữa bảng lại phình ra bất thường. Khoảng cách từ vị trí thứ ba đến thứ mười chỉ bằng một trận thắng, điều hiếm thấy trong gần ba thập kỷ lịch sử giải đấu. Trung bình ở giai đoạn này, con số ấy thường vào khoảng bảy điểm; chỉ mùa 2011-2012 từng lên tới 12 điểm.

Mùa trước, Tottenham Hotspur từng khởi đầu rất ấn tượng. Thế nhưng, HLV Ange Postecoglou khi đó vẫn nói: "Chẳng có ích gì khi nhìn vào bảng xếp hạng lúc này, vì vị trí cuối mùa mới là điều quan trọng." Lời nhận định ấy sau đó trở thành một điềm báo không mấy dễ chịu, khi Spurs sa sút và khép lại mùa giải ở vị trí thứ 17. Postecoglou vẫn bị sa thải dù đội bóng đã vô địch Europa League. Đó là minh chứng rõ ràng rằng một thứ hạng cao ở giai đoạn đầu chưa bao giờ đảm bảo một kết thúc thuận lợi. Điều này cũng khiến người ta nhớ đến Tổng kết mùa giải Premier League 2024-25, nơi những dự đoán ban đầu không phải lúc nào cũng khớp với thực tế.

Thông thường, từ vòng 16 trở đi, nhóm cạnh tranh suất dự cúp châu Âu sẽ bắt đầu tách tốp. Khi đó, khoảng cách giữa vị trí thứ ba và thứ mười thường vượt mốc 10 điểm. Tuy nhiên, mùa 2024-2025 lại đi ngược quy luật ấy. Khi giải còn 11 vòng, Nottingham Forest đứng thứ ba và Aston Villa đứng thứ mười chỉ hơn kém nhau sáu điểm, khiến cuộc đua giành vé dự cúp châu Âu diễn ra căng thẳng đến tận cuối mùa.

Ranh giới giữa các CLB bị xóa nhòa đã xuất hiện từ mùa trước, khi nhóm “trung lưu” Ngoại hạng Anh vươn lên mạnh mẽ. Những đội như Forest, Bournemouth hay Brighton không còn chỉ lo trụ hạng mà đã đủ sức thường xuyên lấy điểm trước các đội phía trên. Mùa này, bất ngờ còn xuất hiện nhiều hơn khi ngay cả những tân binh như Sunderland cũng có thể giành điểm ở các trận đấu khó.

Chấn thương của trung vệ Arsenal Gabriel có thể tạo ra khác biệt cho phần còn lại của mùa giải.

Khi mức đầu tư tăng đều và chất lượng cầu thủ trẻ từ các học viện ngày càng tốt hơn, khoảng cách vốn tồn tại giữa các tầng lớp của giải đấu cũng dần thu hẹp. Với việc mùa này khởi đầu theo cách chật chội tương tự, không khó hiểu khi chủ đề này lại được nhắc đến. Thomas Frank gọi đây là "mùa giải cạnh tranh nhất" trong 5 năm ông làm việc tại giải đấu hàng đầu nước Anh. Tottenham của ông đang đứng thứ 5, nhưng chỉ hơn Bournemouth ở vị trí thứ 9 nhờ hiệu số bàn thắng bại.

Dữ liệu thống kê cũng củng cố nhận định rằng khoảng cách giữa các nhóm đội Ngoại hạng Anh đang ngày càng bị thu hẹp. Sáu đội dẫn đầu đều có số điểm thấp hơn mức trung bình của chính vị trí đó trong hơn 20 mùa gần nhất. Ngược lại, 12 trong số 14 đội còn lại lại có điểm số cao hơn thông lệ. Điều này khiến bảng xếp hạng chỉ có thể phản ánh vị thế của các đội trong một hoặc hai vòng đấu, cho thấy phần nào thực lực hiện tại nhưng chưa đủ để dự đoán xa hơn.

Mười một trận đấu là quãng thời gian đủ biến động để phân tích. Có thời điểm, nếu chỉ xét chuỗi 11 trận từ cuối tháng 10 đến cuối tháng 12 năm 2009, Birmingham City thậm chí còn đứng đầu bảng khi thắng 7 và hòa 4. Nhưng khi mùa giải khép lại, họ chỉ xếp thứ 9.

Dù vậy, nghiên cứu vẫn cho thấy bảng xếp hạng sau 11 vòng có độ dự báo khá cao, khoảng 90%. Điều đó có nghĩa là những vị trí sớm thường liên quan đến thứ hạng cuối cùng, dù không hoàn toàn trùng khớp. Nếu nhóm giữa bảng tiếp tục duy trì khả năng cạnh tranh như hiện tại, độ chính xác của dự báo ấy có thể sẽ giảm đi.

Sự nhập nhằng hiện tại cũng khiến mỗi kết quả trở nên nặng ký hơn. Một pha bóng lập bập, một cú sút đổi hướng hay một quyết định sai của trọng tài đều có thể đẩy một đội vào nhóm dự Champions League hoặc rơi xuống nửa sau bảng xếp hạng. Khi mặt bằng điểm số giữa các đội quá sát nhau, yếu tố may rủi càng nổi bật, và bảng xếp hạng dễ trở thành câu chuyện của những khoảnh khắc hơn là chiến lược dài hạn.

Bối cảnh ấy cũng trùng với sự thay đổi trong cách các HLV nói về đội bóng của mình. Thay vì chỉ nhắc đến kết quả, họ nói nhiều hơn về “quy trình”. Sau trận hòa Tottenham 2-2 gần đây, Ruben Amorim nhấn mạnh rằng Man Utd vẫn còn rất nhiều vấn đề, dù đội bóng vừa nối dài chuỗi bất bại.

“Chúng tôi còn rất nhiều vấn đề, và mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu trong việc xây dựng một đội bóng”, Amorim nói. “Đôi khi, kết quả trên sân khiến mọi người nghĩ rằng chúng tôi đang tiến bộ, nhưng Man Utd vẫn còn rất nhiều việc phải làm”.

Giai đoạn 5 vòng tiếp theo có thể quyết định cục diện Ngoại hạng Anh mùa này.

Mùa trước, Amorim thậm chí từng nói thẳng rằng ông không nhìn bảng điểm mà chỉ quan tâm đến những điều đội bóng cần cải thiện. Điều đó phản ánh xu hướng chung của bóng đá hiện đại: tách kết quả ra khỏi chất lượng thi đấu.

Các mô hình phân tích như chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) cũng mở ra thêm một lớp đánh giá mới. Một số đội ở nhóm trên đang vượt xa mức xG thực tế, và điều đó khiến vị trí của họ tiềm ẩn rủi ro. Tottenham là ví dụ điển hình. Dù đang nằm trong top 5, họ lại có hệ số xG thuộc nhóm thấp nhất giải, đặc biệt trên sân nhà. Điều này cho thấy những chiến thắng gần đây đến từ việc vượt chuẩn kết quả, chứ chưa phản ánh khả năng tạo cơ hội ổn định. Khi chuỗi “overperformance” này chấm dứt, thứ hạng của họ nhiều khả năng sẽ điều chỉnh theo.

Vì những lý do đó, bảng xếp hạng hiện tại giống như phần mở đầu hơn là bản đồ dự đoán toàn bộ mùa giải. Các đội mạnh vẫn có thể nới rộng cách biệt khi lịch thi đấu thuận lợi hơn, trong khi nhóm giữa sẽ phải duy trì phong độ ổn định trước giai đoạn lịch đấu dày đặc. Tuy nhiên, chừng nào khoảng cách điểm vẫn sít sao như hiện nay, cuộc đua vẫn còn đầy bất ngờ, từ sự bứt lên của một đội bóng hạng trung đến cú sảy chân khó lường của ứng viên hàng đầu.

Ngoại hạng Anh sắp bước vào giai đoạn lịch thi đấu dày đặc nhất trước Giáng sinh. Trong 24 ngày tới, giải sẽ diễn ra 50 trận, với 14 ngày có bóng lăn. Năm vòng đấu được dồn vào bốn tuần, tạo ra áp lực rất lớn và có thể định hình phần còn lại của mùa giải. Lịch thi đấu dày đặc tương tự từng làm cục diện giải đấu thay đổi mạnh ở mùa trước. Từ vòng 12 đến vòng 16, khoảng cách giữa vị trí thứ ba và thứ 12 đã nới từ bốn lên bảy điểm.

Lịch thi đấu của từng đội vì thế mang ý nghĩa rất lớn. Arsenal phải đối mặt với năm trận được đánh giá là cực khó gồm Tottenham, Chelsea, Brentford, Aston Villa và Wolverhampton. Họ chỉ thắng Villa một lần trong bốn lần chạm trán gần nhất, còn Brentford từng khiến Chelsea, Man City, Man Utd và Newcastle mất điểm. Hai trận derby liên tiếp trước Tottenham và Chelsea có thể phá vỡ nhịp vận hành vốn ổn định của Arsenal từ đầu mùa. Một chuỗi kết quả không tốt hoàn toàn có thể kéo họ xuống và mở ra cơ hội cho nhóm bám đuổi. Cũng trong bối cảnh Ngoại hạng Anh ngày càng khốc liệt, Pep Guardiola lo ngại về sự khốc liệt của Premier League là điều không khó hiểu.

Man City có lịch nhẹ hơn với Leeds, Fulham, Sunderland trước khi làm khách của Palace. Chelsea cũng nhìn thấy cơ hội khi ngoài trận derby với Arsenal, họ chỉ có chuyến đi đến Bournemouth là thử thách đáng kể. Liverpool, đội đang mất nhịp, sở hữu năm trận được xem là dễ chịu nhất và đặt mục tiêu giành trọn 15 điểm để trở lại cuộc đua.

Ở nhóm tranh suất Champions League, Villa và Man Utd được đánh giá cao nhất cho khả năng bứt lên trong giai đoạn này. Villa sẽ gặp bốn đội ở nửa dưới bảng xếp hạng và tiếp Arsenal tại Villa Park, nơi họ thường chơi tốt trong những mùa gần đây. Man Utd không phải gặp đội nào đang đứng trên vị trí thứ 9. Nếu duy trì được sự ổn định của thầy trò Ruben Amorim, đội chủ sân Old Trafford hoàn toàn có thể tạo khoảng cách an toàn với nhóm bám đuổi gồm Tottenham, Newcastle hay Brighton.

Trong khi đó, Tottenham bước vào chuỗi trận được dự báo rất khó khăn với ba chuyến làm khách tại Emirates, St James’ Park và City Ground. Đây có thể là thời điểm họ bị kéo trở lại sau khởi đầu tích cực nhưng thiếu nền tảng vững chắc về chỉ số xG. Những diễn biến như vậy cũng khiến người ta phải nghĩ đến Nhận diện ứng viên xuống hạng Premier League 2026 khi Spurs đối mặt thảm họa.

Ở nhóm trung bình khá, Palace được xem là đội có khả năng bứt lên mạnh nhờ ba trận gặp các đội thuộc nhóm cuối bảng trước khi chạm trán Chelsea và Man Utd. Lối chơi của Oliver Glasner đặc biệt hiệu quả khi đối đầu nhóm “Big Six” trên sân Selhurst Park. Một chuỗi bứt phá có thể giúp họ tách khỏi Bournemouth, Brighton và Sunderland. Newcastle cũng có cơ hội trở lại cuộc đua cúp châu Âu khi phần lớn các trận khó của họ diễn ra trên sân nhà, nơi đội bóng của Eddie Howe thường chơi rất thăng hoa.

Ngược lại, nhóm cuối bảng đang đối diện lịch thi đấu nặng nề. Wolves gặp bốn đội thuộc top 10, West Ham không phải gặp đội nào dưới vị trí 11, còn Leeds lần lượt chạm trán bốn đội trong top 8. Ba đội này được dự báo sẽ tiếp tục chìm sâu nếu không giành điểm ở những trận cầu “sáu điểm” sau vòng 16. Nottingham Forest, Burnley và Fulham có phần sáng cửa hơn khi đều có hai trận gặp các đội nhóm dưới, đủ để hướng tới ít nhất bốn điểm - mục tiêu có thể giúp họ đứng vững trong vùng an toàn trước Giáng sinh.

•