Từ vô địch tới hụt hơi: Vì sao Liverpool rơi vào khủng hoảng

Mùa trước, Liverpool ghi 86 bàn, nhiều nhất Ngoại hạng Anh, với khả năng phối hợp tốc độ cao và áp đặt thế trận rất mạnh. Nhưng diện mạo hiện tại lại khác xa hình ảnh ấy. Họ thua bảy trong mười trận gần nhất, nhiều thời điểm bế tắc trong tấn công, phòng ngự hớ hênh và quan trọng hơn cả: không còn một lối chơi được định hình rõ ràng. Slot đã mang về những bản hợp đồng lớn ở mùa hè với mục tiêu tạo ra một hệ thống linh hoạt hơn. Tuy nhiên, điều đó không những chưa phát huy hiệu quả mà còn làm đứt gãy những nguyên tắc từng giúp Liverpool mùa trước vận hành trơn tru.

Quá nhiều thay đổi trong thời gian ngắn khiến Liverpool mất cân bằng.

Một trong những nguyên nhân cốt lõi nằm ở khâu triển khai bóng. Slot muốn Liverpool đa dạng hơn, có nhiều phương án như cách ông từng khen ngợi Mikel Arteta. Nhưng việc cùng lúc đưa vào đội hình hai trung phong mới – Alexander Isak và Hugo Ekitike – cùng một số 10 như Florian Wirtz đã khiến cấu trúc tấn công trở nên quá tải. Jeremie Frimpong thay Trent Alexander-Arnold ở biên phải, giúp đội có thêm tốc độ bứt phá, nhưng đồng thời làm giảm tính tổ chức và khiến hàng thủ gặp nhiều khó khăn hơn khi triển khai bóng.

Một thay đổi lớn khác là việc thầy trò Slot thường xuyên bị thủng lưới trước, hệ quả của việc không duy trì được thế áp đảo từ đầu trận. Mùa trước, Liverpool chỉ bị dẫn trong 16% tổng thời gian thi đấu. Mùa này, con số ấy tăng lên 36%, đồng nghĩa họ phải rượt đuổi nhiều hơn trong khi đối thủ có điều kiện lùi sâu. Khi mất lợi thế thế trận, Liverpool càng khó tiếp cận vòng cấm và chất lượng cơ hội cũng giảm đi. Mùa trước, họ tạo trung bình 2,0 bàn thắng kỳ vọng không tính phạt đền mỗi trận; mùa này chỉ còn 1,5. Khoảng cách sút trung bình tăng từ 13,6 mét lên 15,7 mét – dấu hiệu của những pha dứt điểm vội vàng, thiếu khoảng trống và ít tình huống xuyên phá chất lượng.

Slot đã cố gắng khắc phục bằng cách thay đổi vai trò của Ryan Gravenberch. Tiền vệ người Hà Lan được sử dụng theo hai cách: lùi xuống giữa hai trung vệ để tạo thành hàng thủ ba người, hoặc dâng lên half-space phải để nhường vị trí mỏ neo cho Alexis Mac Allister, Dominik Szoboszlai hoặc Curtis Jones. Về lý thuyết, điều chỉnh này giúp Liverpool biến hóa hơn, nhưng trên thực tế lại khiến tuyến giữa thiếu điểm tựa. Việc rút bớt nhân sự ở trung lộ buộc Liverpool phải đưa bóng ra biên nhiều hơn, mất thêm thời gian để đẩy bóng lên trên và làm giảm số lần chạm bóng của Mohamed Salah xuống mức thấp nhất kể từ mùa 2018–19.

Khả năng lên bóng ở biên của Liverpool cũng suy giảm. Mùa trước, Alexander-Arnold và Robertson tạo ra hơn 15 đường chuyền tịnh tiến mỗi 90 phút; mùa này, Bradley và Kerkez chỉ đạt hơn 9. Hai hậu vệ biên mới của Slot mạnh ở khả năng cầm bóng hơn là chuyền bóng, khiến gánh nặng luân chuyển dồn hết lên hàng tiền vệ trong bối cảnh Mac Allister sa sút cả phong độ lẫn thể lực. Khi mắt xích này không vận hành như kỳ vọng, hệ thống của Slot lập tức trở nên nặng nề và dễ bị bóp nghẹt.

Liverpool mất một cỗ máy pressing khi để Diaz chuyển sang Bayern Munich.

Liverpool không chỉ gặp vấn đề khi có bóng, mà còn kém hơn rõ rệt lúc không cầm bóng. Dù vẫn giữ cấu trúc chuyển đổi từ khối pressing 4-2-4 sang 4-3-3, họ không còn sự quyết liệt ở những pha áp sát quan trọng. Bàn thua đầu tiên trước Man City là ví dụ điển hình. Hàng loạt cầu thủ áo đỏ chỉ lao vào cho có lệ, để đối thủ đưa bóng từ gần cột phạt góc sân nhà thẳng tới khung thành Giorgi Mamardashvili mà gần như không chịu áp lực nào đáng kể.

Đội chủ sân Anfield cũng chịu ảnh hưởng lớn từ sự ra đi của Luis Diaz. Tiền đạo Colombia là một trong những cầu thủ pressing tích cực nhất mùa trước, với 22 lần thu hồi bóng ở 1/3 sân đối phương – ngang Mohamed Salah. Thiếu Diaz, Liverpool mất đi một mũi pressing đáng tin cậy. Điều đó khiến họ phải đối mặt với nhiều đường chuyền dài hơn từ đối thủ.

Mùa này, Liverpool phải chống đỡ số đường chuyền dài nhiều nhất giải, với hơn 650 tình huống. Ba trận có số đường chuyền dài cao nhất Ngoại hạng Anh mùa này đều có Liverpool góp mặt, khi họ gặp Man Utd (75 đường), Crystal Palace (71) và Bournemouth (70). Van Dijk và Konate vẫn thắng không chiến hiệu quả, nhưng vấn đề nằm ở bóng hai. Liverpool thường phản ứng chậm sau khi phá bóng, tạo điều kiện để đối thủ tiếp tục hãm thành trong những đợt tấn công kéo dài.

Những yếu tố trên cho thấy hai vấn đề lớn: Liverpool thiếu bản sắc rõ ràng và sự ổn định của mùa trước cũng không còn. Slot muốn đội bóng linh hoạt hơn nhưng đã đánh đổi quá nhiều công thức quen thuộc. Việc tân binh xuất hiện ở cả ba tuyến khiến Liverpool chưa thể tìm được tiếng nói chung. Trong khi đó, phần còn lại của Ngoại hạng Anh lại đang tiến hóa theo hướng mạnh mẽ hơn về thể lực, trực diện hơn và tốc độ chuyển trạng thái cao hơn.

Dù vậy, vẫn có một điểm tích cực với thầy trò Slot. So sánh mười trận mùa này, không tính các trận gặp đội mới lên hạng, với cùng những đối thủ ở mùa trước, Liverpool chỉ kém ba điểm. Điều đó cho thấy họ chưa rơi vào khủng hoảng đến mức không thể cứu vãn, mà chủ yếu đang vướng ở bài toán cân bằng. Chất lượng cá nhân của họ, từ hàng công đến hàng thủ, vẫn thuộc nhóm hàng đầu giải đấu. Vấn đề nằm ở cấu trúc, và đó là điều Slot cần định hình lại càng sớm càng tốt.

Liverpool từng thành công nhờ một lối chơi tương đối đơn giản nhưng giàu bản sắc. Mùa này, họ cố gắng trở nên khó đoán hơn, nhưng lại đang lạc hướng. Nếu không sớm tìm lại sự nhất quán dựa trên những nguyên tắc nền tảng, thầy trò Slot sẽ có nguy cơ bị bỏ lại phía sau rất nhanh.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện về Liverpool bỏ lỡ tới 102 cơ hội ngon ăn mùa này cũng phản ánh rõ những vấn đề ở khâu dứt điểm và tạo cơ hội. Bên cạnh đó, việc Jeremie Frimpong xuất hiện ở Liverpool cho thấy tham vọng thay đổi của đội bóng. Còn với Florian Wirtz, nhiều người vẫn đang chờ xem vị trí tối ưu cho Florian Wirtz sẽ được Slot xác định ra sao.

•