Granit Xhaka - bản hợp đồng tốt nhất mùa giải Ngoại hạng Anh?

Sau 10 vòng đấu, Sunderland – đội vừa trở lại hạng đấu cao nhất nước Anh sau bảy năm – bất ngờ đứng ở vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng. Thành tích này khiến nhiều người tò mò về “bí quyết” của HLV Regis Le Bris. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, yếu tố tạo nên diện mạo của đội bóng không nằm ở chiến thuật, mà ở tân binh Granit Xhaka – người đang tái hiện phong độ đỉnh cao của chính mình dù đã 33 tuổi.

Xhaka ăn mừng sau khi ghi bàn đầu tiên cho Sunderland trong trận hoà Everton 1-1.

Hiệu suất vượt xa kỳ vọng

Ở trận hòa 1-1 với Everton, Xhaka ghi bàn gỡ chỉ sau 46 giây đầu hiệp hai bằng một cú sút xa chạm người cầu thủ đối phương rồi đổi hướng. Khi trận đấu khép lại, anh là người tạo ra nhiều cơ hội nhất và cũng có số pha tắc bóng thành công nhiều nhất.

Không chỉ dừng lại ở đó, sau 10 vòng đấu, Xhaka đã có ba kiến tạo – thuộc nhóm dẫn đầu Ngoại hạng Anh. Anh đứng thứ 11 về số cơ hội tạo ra, và trong số các cầu thủ không phải thủ môn, chỉ Marcos Senesi (56) có nhiều đường chuyền dài thành công hơn Xhaka (52). Dù vậy, Xhaka đạt hiệu suất tốt hơn hẳn khi chỉ cần 87 lần thực hiện, trong khi Senesi cần tới 138 lần. Anh cũng nằm trong nhóm 20 cầu thủ có nhiều đường chuyền nhất giải (552), nhiều pha đưa bóng vào vòng cấm (56) và số lần giành lại quyền kiểm soát bóng (49).

Những thống kê ấy cho thấy Xhaka không chỉ làm tròn vai một tiền vệ trụ, mà còn là trung tâm điều tiết nhịp độ của Sunderland. Với mức phí 13 triệu bảng Anh, “Mèo đen” đang sở hữu một cầu thủ cho hiệu suất chẳng kém gì những ngôi sao có giá trị gấp ba, gấp bốn lần.

Đây là lần thứ hai Xhaka thi đấu ở Anh. Trong 297 trận khoác áo Arsenal giai đoạn 2016-2023, anh từng là tâm điểm của không ít tranh cãi. Tiền vệ người Thụy Sĩ thường xuyên thể hiện sự nóng nảy, nhận năm thẻ đỏ và từng bị tước băng đội trưởng sau một lần xung đột với khán giả. Khi rời sân Emirates, nhiều người tin rằng sự nghiệp của Xhaka sẽ đi xuống.

Thế nhưng quãng thời gian thi đấu tại Đức đã thay đổi anh. Dưới sự dẫn dắt của HLV Xabi Alonso, Xhaka trở thành trụ cột trong hành trình vô địch Bundesliga của Bayer Leverkusen ở mùa 2023-2024. Chính Alonso đã giúp anh định hình lại bản thân ở vai trò “số 6” hiện đại – người vừa giữ vị trí, vừa phát động tấn công. Điều đó cũng lý giải vì sao nhiều cổ động viên luôn muốn biết ai là cầu thủ then chốt ở mỗi đội bóng Premier League.

“Sau hai năm ở Đức, tôi học được cách kiểm soát cảm xúc và hiểu sâu hơn ý nghĩa của việc dẫn dắt đồng đội,” Xhaka chia sẻ. “Xabi Alonso, người từng chơi cùng vị trí, đã cho tôi nhiều lời khuyên quý giá”.

Khi nhận lời mời từ Sunderland, Xhaka đồng ý trở lại thử thách bản thân ở môi trường bóng đá khắc nghiệt nhất, dù anh không còn sung mãn như trước.

Bản hợp đồng của mùa giải?

Chỉ sau vài buổi tập đầu tiên, HLV Regis Le Bris đã trao băng đội trưởng cho Xhaka – quyết định mà ông mô tả là “hiển nhiên”. Trong một đội hình phần lớn là cầu thủ trẻ, kinh nghiệm và cá tính của tiền vệ Thụy Sĩ trở nên đặc biệt giá trị. “Cậu ấy không chỉ nói, mà còn làm. Cậu ấy yêu cầu mọi người tuân thủ cùng một chuẩn mực trong tập luyện và thi đấu,” Le Bris cho biết.

Cựu trung vệ Jonny Evans, người từng khoác áo Sunderland, nhận xét: “Xhaka mang đến thứ mà đội bóng này thiếu suốt nhiều năm – một thủ lĩnh thực sự.” Ảnh hưởng của anh còn thể hiện rõ qua cách anh phát biểu sau mỗi trận. Sau khi Sunderland giành điểm để trở lại top 4, Xhaka không ăn mừng mà thẳng thắn chỉ ra vấn đề: “Chúng tôi đã đánh rơi ba điểm vì khởi đầu cẩu thả. Buổi tập hôm qua không tốt, và trận đấu phản ánh đúng điều đó. Bạn tập thế nào, bạn sẽ đá như thế.”

Ở Ngoại hạng Anh, không nhiều đội tân binh có một thủ lĩnh đủ bản lĩnh để phê bình cả tập thể dù vừa giành điểm. Nhưng Sunderland lại có điều đó nhờ Xhaka – người không chỉ thi đấu, mà còn góp phần xây dựng văn hóa chuyên nghiệp cho CLB. Câu chuyện ấy cũng là minh chứng cho Sunderland và bài học về sự đầu tư khôn ngoan cho Chelsea.

Xhaka được đánh giá là một trong những bản hợp đồng ấn tượng nhất Ngoại hạng Anh năm nay.

Khi Jamie Carragher gọi Xhaka là bản hợp đồng của mùa giải, nhiều người từng xem đó chỉ là lời khen xã giao. Nhưng sau hơn hai tháng, gần như không còn ai nghi ngờ. Ở tuổi 33, Xhaka không còn nhanh hay giàu năng lượng như trước, nhưng sự tỉnh táo, khả năng đọc tình huống và tầm ảnh hưởng chiến thuật của anh đang định hình lối chơi của cả đội bóng.

Sunderland hiện là đội giành nhiều điểm nhất từ thế bị dẫn trước (tám điểm) – con số phản ánh bản lĩnh và tinh thần kiên cường mà Xhaka góp phần tạo nên. Trong khi Everton, đối thủ ở vòng 10, vẫn phụ thuộc vào những khoảnh khắc cá nhân, Sunderland đã xây dựng được một hệ thống thi đấu kỷ luật, xoay quanh thủ lĩnh ở tuyến giữa. Điều này càng đáng chú ý trong bối cảnh Sunderland vs Tottenham từng được xem là trận đấu đầy áp lực với đội bóng này.

13 triệu bảng không chỉ mang về cho “Mèo đen” một cầu thủ giàu kinh nghiệm, mà còn là một chuẩn mực về văn hóa – thứ tài sản hiếm thấy ở các đội tân binh. Bằng ảnh hưởng chuyên môn lẫn tinh thần, Xhaka đang giúp Sunderland chuyển mình từ một đội bóng vừa lên hạng thành tập thể giàu tham vọng ở nửa trên bảng xếp hạng.

Có thể những ngôi sao tấn công đắt giá sẽ chiếm trọn spotlight trong phần còn lại của mùa giải. Nhưng nếu định nghĩa “bản hợp đồng tốt nhất” là cầu thủ tạo ra thay đổi lớn và bền vững nhất cho tập thể, Granit Xhaka hoàn toàn xứng đáng được gọi tên.

•